عشق در فلسفه

farimah

عشق در فلسفه (1)

هر چند عشق همیشه با عقل و تعقل و فلسفه رویارویی آشکار داشته

وفلاسفه و عرفا هر کدام مسیر پیمایش خود را صراط مستقیم

و راه گروه دیگر را طریق عوج می دانسته اند؛

اما فیلسوفان بنا به طبیعت کنجکاو ! و تحلیل گر خود درباره عشق نیز

بسیار نظر پردازی کرده اند و جالب آن که نه تنها به تقبیح عشق نپرداخته

بلکه آن را امری نیکو ومستحسن شمرده اند .

سر کردگان سه مکتب فلسفی در جهان اسلام یعنی ابن سینا ، سهروردی و ملاصدرا

هر یک بیانات مبسوطی در باب عشق دارند

وجالب این که نه تنها عشق الهی بلکه به بحث وبررسی و اظهار نظر

در باره عشق این جهانی و عشق آدمیان به یکدیگر نیز پرداخته و در صدد توجیه آن بر آمده اند .

مثلا ملاصدرا عشق انسان به خوبرویان و زیبا چهرگان را از اقتضائات فطری بشر دانسته

و آن را پیش شرط وصول به عشق الهی می داند .

یعنی تا فردی عشق مادی را تجربه نکرده باشد

هرگز نمی تواند به آستانه عشق به معبود ازلی برسد .

چرا که عشق انسان به انسان باعث رقت قلب و بیداری و پاک سازی ذهن می شود .

البته ملاصدرا به این نکته نیز اشاره می نماید که عشق به خوبرویان

در صورتی ممدوح است که بر خاسته از شهوت حیوانی نباشد .

به عبارت دیگر عشق حیوانی نباشد .

وی در تبیین این مطلب عشق را به حقیقی و مجازی تقسیم نموده

و عشق حقیقی را همان عشق انسان به خداوند وصفات جمال وجلال وی می داند .

عشق مجازی را نیز به عشق نفسانی و حیوانی تقسیم می نماید .

عشق نفسانی از لطافت وپاکیزگی نفس برخاسته و همراه با لطافت ومحبت است

اما عشق حیوانی بر مبنای شهوت بوده و همراه با میل به تعدی وتجاوز می باشد .

نکته ای که در باره نظریه ملاصدرا در باب عشق قابل تامل است

عدم سازگاری این نظریه با احکام دینی می باشد .

بر مبنای نظریه وی نگاه به خوبرویان ودخترکان وپسرکان زیبا

اگر بدون شهوت وتنها از سر مشاکلت و مشابهت نفسانی باشد

نه تنها مذموم نیست بلکه امری ممدوح و مورد نیاز برای طی مراتب عرفانی است .

اما در شرع هر گونه نگاهی به نامحرم حتی از سر تحسین یا نکوداشت!

آفرینش الهی نیز قبیح و در دایره محرمات می باشد

و این هر چند در زمانه ما مشکلی به بار نمی آورد

اما بر اساس مبانی خود صدرا

که معتقد به تطابق کامل عقل وشرع است ناسازوار می نماید .